دانلود پایان نامه ارشد : مطالعه رابطه بین شاخص‎های اندازه‎گیری نقدشوندگی با ...

استاد راهنما:

دکتر فرهاد شاه‎ویسی

 

بهمن ماه 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

فهرست مطالب:	صفحه
چکیده	1
فصل اول) کلیات تحقیق	2
1-1 مقدمه	3
1-2 بیان مسأله	4
1-3 اهمیت و ضرورت تحقیق	6
1-4 اهداف تحقیق	8
1-5 استفاده‏کنندگان تحقیق	8
1-6 فرضیه‏های تحقیق	9
1-7 تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای تحقیق	9
1-7-1 نقدشوندگی سهام	9
1-7-2 نرخ کمیسیون	10
1-7-2-1 معیار نسبت گردش معاملات	10
1-7-3 اختلاف قیمت پیشنهادی خرید وفروش سهام	10
1-7-3-1 قیمت پیشنهادی خرید سهام	10
1-7-3-2 قیمت پیشنهادی فروش سهام	10
1-7-3-3 اختلاف قیمت پیشنهادی خرید وفروش سهام	10
1-7-4 حجم معاملات سهام شركت	11
1-7-5 بازده سهام شرکت	11
فصل دوم) ادبیات و پیشینه‎ی تحقیق	13
2-1 مقدمه	14
2-2  مبانی نظری	14
2-2-1 نقش و جایگاه بازار سرمایه در سیستم اقتصادی	14
2-2-2 رابطه بین توسعه بازار سرمایه و رشد اقتصادی	16
2-2-3 بازار سرمایه	18
2-2-4 بازارهای مالی	20
2-2-5 طبقه‎بندی بازارهای مالی	21
2-2-5-1 ابزارهای مالی موجود در بازار پول	22
2-2-5-2 ابزارهای مالی موجود در بازار سرمایه	22
2-2-5-2-1 سهام عادی	22
2-2-5-2-2 سهام ممتاز	23
2-3 شاخص	24
2-3-1 تعریف شاخص	24
2-3-2 کاربردهای شاخص	25
2-3-3 طبقه‫بندی شاخص‫های بورس	26
2-3-3-1دامنه‫ی شمول شاخص	27
2-3-3-2 پارامترمورد بررسی	30
2-3-4 نگرشی برشاخص‫های بورس تهران	30
2-4 متغیرهای توضیحی پژوهش	33
2-4-1 نقدشوندگی	33
2-4-1-1 مفهوم واهمیت نقدشوندگی	33
2-4-1-2 تعاریف تشریحی از نقدشوندگی	35
2-4-1-3 راه‎کارهایی برای افزایش نقدشوندگی بازار سرمایه	36
2-4-1-4 رتبه نقدشوندگی	38
2-4-1-4-1 روش محاسبه رتبه نقد شوندگی	38
2-4-1-4-2 اجزای مؤثر در عامل نقدشوندگی	39
2-4-2 شاخص‫های سنجش و اندازه‫گیری نقدشوندگی	39
2-4-2-1 نرخ کمیسیون	45
2-4-2-1-1 معيار نسبت گردش معاملات	45
2-2-4-2 اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام	45
2-4-2-3 حجم معاملات	50
2-4-3 حد نوسان قیمت سهام	51
2-4-4 حجم مبنا	53
2-4-5 اندازه شرکت	55
2-4-5-1 شاخص‎های سنجش اندازه شرکت	56
2-4-5-1-1 میزان دارایی‌های شرکت	57
2-4-5-1-2 سطح فروش شرکت	57
2-4-5-1-3 تعداد پرسنل	57
2-4-5-1-4 ارزش بازار شرکت	58
2-4-6 ارزش بازار سهام	59
2-5 متغیرهای وابسته پژوهش	59
2-5-1 بازده	60
2-5-1-1 تعاریف مختلف بازده	60
2-5-1-2 بازده دوره تملک(بازده یک سال )اوراق بهادار:	60
2-5-1-3 محاسبه بازده مورد انتظار	61
2-6 پیشنیه تحقیق	63
2-6-1 پیشنیه تحقیق‎های خارجی	63
2-6-2 پیشنیه تحقیق‎های داخلی	69
فصل سوم) روش‎شناسی تحقیق	74
3-1 مقدمه	75
3-2 روش شناسی تحقیق	75
3-3 قلمـرو تحقیق	75
3-3-1 قلمرو موضوعی	75
3-3-2 قلمرو زمانی	75
3-3-3 قلمرو مکانی	75
3-4 جامعه آماری و روش انتخاب شرکت‎ها جهت آزمون فرضیه‎های تحقیق	75
3-5 فرضیات تحقیق	76
3-6 روش‌ها و ابزار گردآوری داده‌ها	76
3-6-1 رگرسیون	77
3-7-2 رگرسیون و تحلیل واریانس(F)	78
3-7 همبستگی	79
3-7-1 ضریب تعیین(r2)	79
3-7-2 ضریب همبستگی(r)	79
3-7-3 آزمون معنی دار بودن r	79
3-8 داده­های پانل (داده­های تابلویی)	80
3-9 روش­های تخمین مدل­های ادغام شده	81
3-9- 1 آزمون F لیمر	83
3-9- 2 آزمون هاسمن	84
3-9- 3 مدل اثر ثابت (FEM)	84
3-9- 4 مدل اثرات تصادفي (REM) يا مدل تصحيح خطا (ECM)	86
3-9- 5  آزمون ریشه واحد پانل	87
3-9- 6 آزمون هم جمعی پانل دیتا	89
3-9- 7 آزمون هم جمعی پدرونی	95
فصل چهارم) تجزیه و تحلیل داده‎ها	90
4-1 مقدمه	91
4-2 آمار توصيفي	91
4-3 معرفی متغیرها و تصریح مدل	95
4-4 آزمون ریشه واحد داده­های پانل	95
4-4-1 نتایج آزمون ریشه وتحد ترکیبی، مدل با عرض از مبدأ	96
4-4-2 نتایج آزمون فرضیه‎ها با مدل اثرات ثابت	97
فصل پنجم) نتیجه‎گیری و پیشنهادات	103
5-1 مقدمه	104
5-2 نتایج تحقیق	104
5-3 مقایسه نتایج تحقیق با نتایج تحقیقات دیگر	105
5-4 پیشنهادات تحقیق	106
5-4-1. پیشنهادات اجرایی	106
5-4-2 پیشنهادات پژوهشی	107
منابع فارسی	108
منابع انگلیسی	111
پیوست	114
فهرست جداول	صفحه
جدول (2-1):  شاخص‌های محاسبه اندازه‌ي شرکت و محاسن و معایب آنها	59
جدول(3-1) : چگونگی انتخاب شرکت‌های مورد مطالعه پژوهش	76
جدول(3-2) : خلاصه ویژگی­های اصلی آزمون­های ریشه واحد پانل	88
جدول(4-1) : تحلیل توصیفی متغيرهاي مدل و آزمون نرمال بودن	92
جدول(4-2): تحلیل توصیفی متغيرهاي مدل	93
جدول(4-3): نتایج آزمون ریشه واحد داده­های ترکیبی، مدل با عرض از مبدأ	97
جدول(4-4) : نتایج آزمونF لیمر  وآزمون هاسمن	98
جدول (4-5): نتایج آزمون فرضیه اصلی	99
جدول (4-6): نتایج آزمون فرضیه فرعی اول	100
جدول (4-7): نتایج آزمون فرضیه فرعی دوم	101
جدول (4-8): نتایج آزمون فرضیه فرعی سوم	102
جدول(4-9) :  خلاصه نتایج مدل اثرات ثابت	102
جدول(5-1)خلاصه نتايج ارتباط متغیرهای مستقل و متغیرهای وابسته	105

 

فهرست نمودارها	صفحه
نمودار(2-1): مدل شماتیک نظام مالی بر پایه رویکرد سیستمی	15
نمودار(2-2): فرآیند مالی – اقتصادی	18
نمودار(2- 3): تعادل  عرضه و تقاضای اوراق بهادار در بازار	47
نمودار(2-5): رابطه بین قیمت سهام و تعداد سهام معاملاتی با عرض و عمق بازار	49
نمودار(4-1): آمار توصیفی(هیستوگرام) نرخ کمیسیون	93
نمودار(4-2): آمار توصیفی(هیستوگرام) شکاف بین پیشنهاد خرید و فروش	94
نمودار(4-3): آمار توصیفی(هیستوگرام) حجم معاملات	94
نمودار(4-4): آمار توصیفی(هیستوگرام) بازده سهام	94

 

چكيده:

یکی از مباحث­ مهم و اساسی در فرآیند سرمایه­گذاری در بورس اوراق بهادار، شناخت نقدشوندگی و تأ‎ثیر آن بر بازده سهام است. سرمایه­گذاران و تحلیل­گران مالی از بازده به عنوان یک معیار مهم برای ارزیابی نقدشوندگی سهام شرکت­ها استفاده می­کنند، بنابراین آنها به شناخت عوامل مؤثر بر نقدشوندگی و شاخص‎های اندازه­گیری نقدشوندگی بازده آتی تمایل دارند تا از طریق آن بتوان نسبت به نگهداری یا فروش سهام خود تصمیم بگیرند؛ پس لازم است عوامل مؤثر بر نقدشوندگی را شناسایی کرده و در تصمیم‎گیری­های سرمایه­گذاری از آنها استفاده کرد. عوامل متعددی بر نقدشوندگی سهام شرکت‎ها تأثیر می‎گذارند. طبق تحقیقات انجام شده مهم­ترین این عوامل تعداد سهام معامله شده، تعداد شرکت‎های معامله شده، ارزش سهام معامله شده، درصد حجم کل معامله به کل ارزش بازار، تعداد خریداران و دفعات خرید می­باشند. تحقیق حاضر به بررسی رابطه­ی بین شاخص های اندازه گیری نقدشوندگی شامل (نرخ کمیسیون، اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام، حجم معاملات) با بازده سهام شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران  در قلمرو زمانی 1387 تا 1391 پرداخته و از میان 551 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، با روش  حذف سیستماتیک 90 شرکت انتخاب شده‌اند. در این پژوهش با استفاده از آزمون F لیمر، آزمون هاسمن، مدل اثرات ثابت و مدل اثرات تصادفی به بررسی وجود رابطه بین متغیرها پرداخته شده است. نتایج بدست­آمده از تحقیق نشان می­دهد که بین نرخ کمیسیون، حجم معاملات با بازده سهام شرکت رابطه مثبت و معنادار و بین اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام با بازده سهام شرکت رابطه منفی و معنادار وجود دارد.

کلمات کلیدی: نقدشوندگی سهام، نرخ کمیسیون، اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام، حجم معاملات، بازده سهام

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

1-1 مقدمه

نقدشوندگی[1] یكی از ابعاد مهم فرآیند تخصیص بهینه منابع به شمار می‎آید. قابلیت نقدشوندگی میزان نزدیكی دارایی مالی به پول نقد را بیان می‎كند. قابلیت نقدشوندگی یك دارایی مالی از طریق قابلیت تبدیل آن دارایی به وجه نقد در هر زمان و بدون تحمل زیان ارزیابی می‎شود. اوراق بهادار قابل معامله را می‎توان از  طریق فروش كافی در بازار در هر زمان به وجه نقد تبدیل، با وجود آنکه تضمینی در قبال زیان وجود ندارد. یكی از مهمترین كاركردهای بازارهای مالی به ویژه بازارسرمایه، تبدیل انواع دارایی‎ها به اوراق بهادار و سپس افزایش قابلیت نقدشوندگی اوراق بهادار و كاهش صرف ریسك مربوط به نقدشوندگی است.  بازارهای مالی از یك سو، از طریق فراهم آوردن امكان تركیب ابزارهای بازار پول و سرمایه ضمن تخصیص بهینه، دسترسی به پول نقد را تسهیل می‎نمایند و از سوی دیگر، از طریق بهبود ساز و كارها و وضع مقررات، فضای بازار اوراق بهادار را به محیطی امن و جذاب برای آحاد جامعه تا از این طریق وجوه مردم به صحنه تولید راه یافته و صحنه تولید آبیاری شده و از طرف دیگر، آحاد مردم از سود فعالیت‌های تولیدی منتفع گردند.

نقدشوندگي در کشف قيمت دارايي‎ها، توزيع ريسک مالي و کاهش هزينه معاملات نقش داشته و لذا شناخت عوامل مؤثر بر آن نيز اهميت دارد. با توجه به اهميت روزافزون نقدشوندگي، شناخت عوامل مؤثر بر آن مي‎تواند در بهبود آن ياري‎بخش باشد .يکي از عوامل مهم و مؤثر در وضعيت نقدشوندگي، وجود بازار سرمايه کارا است .يکي از ويژگي‎هاي مهم بازارهاي کارا، نبود هزينه‎هاي معاملاتي و در نتيجه قابليت نقدشوندگي بالای سهام است. هزينه‎هاي معاملاتي طيف وسيعي از هزينه‎هاي آشکار شامل؛ هزينه ماليات و کارگزاري و هزينه‎هاي غيرآشکار ناشي از ناکارايي اطلاعاتي را در بر مي‎گيرد .بنابراين، نقدشوندگي سهام مي‎تواند معياري براي کارايي بازار باشد. علاوه بر جنبه تئوريک مسأله، به لحاظ عملي و با توجه به واقعيت‌هاي موجود مانند پديده صف‎هاي خريد و فروش و مشکلات بسيار ديگر، توجه به نقدشوندگي و تلاش براي حل اين مشکل ضروري به نظر مي‎رسد .افزايش نقدشوندگي مي‎تواند موجب توزيع هر چه بيشتر ريسک مالي از طريق کاهش هزينه‎هاي پوتفوي‎گرداني و انگيزش بيشتر سرمايه‎گذاران در تصميم‎گيريهاي معاملاتي گردد )رحماني و همکاران 1389، 40).

 

 

1-2 بیان مسأله

يكي از موضوع‎هاي اساسي در سرمايه‎گذاري ميزان نقدشوندگي دارايي‎هاست. نقش عامل نقدشوندگي در ارزش‎گذاري دارايي‎ها بسيار مهم است. زيرا سرمايه‎گذاران به اين موضوع توجه دارند كه، اگر بخواهند دارايي خود را به فروش برسانند، آيا بازار مناسبي براي آنها وجود دارد يا خير؟ در هر بازار مالي با توجه به گستردگي و عمق بازار، ابزارهاي متنوعي جهت سرمايه‎گذاري وجود دارند و سرمايه‎گذاران با عنايت به بازده و ريسك سرمايه‎گذاري دارايي‎هاي مورد نظر خود را برمي‎گزينند. نرخ بازده مورد انتظار[2] هر دارايي، نشانگر بازده از دست رفته تحت شرايط ريسك[3] مساوي ناشي از تحصيل آن دارايي است. يكي از عوامل مؤثر بر ريسك دارايي‎ها، قابليت نقدشوندگي آنها است. نقش عامل نقدشوندگي در ارزش‎گذاري دارايي‎ها ناشي از تبلور مفهوم ريسك عدم نقدشوندگي دارايي در ذهن خريدار است كه مي‎تواند باعث انصراف سرمايه‎گذار از سرمايه‎گذاري شود. هر چه ريسك ناشي از يك دارايي افزايش يابد، سرمايه‎گذار انتظار دريافت بازده بيشتري خواهد داشت و يكي از عوامل مؤثر بر ريسك دارايي، قابليت نقدشوندگي آن است. با آنكه اين عامل در تصميم‎گيري‎ها نقش مهمي را ايفا مي‎كند، ولي با وجود اين تبديل آن به عاملي عيني و كمي و اندازه‎گيري آن قدمت چنداني ندارد. موضوع نقدشوندگي به عنوان يك عامل تعيين‎كننده بازده سهام از اواسط دهه 1980 مطرح شده است (صفرپور 1386، 14).

برخي از سرمايه‎گذاران که به سرعت به منابع مالي سرمايه‎گذاري خود نيازمند شده‎اند؛ در چنين مواردي قدرت نقدشوندگي دارايي‎ها از اهميت بالایی برخوردار است. اوراق بهاداری كه در بورس اوراق بهادار با استقبال انجام معامله روبه‎رو شده‎اند، بيانگر سرعت نقد‎شوندگي این اوراق بهادارمی‎باشد (ابزاري، صمدي و صفري 1386، 48).

رابطه بين بازده سهام و نقدشوندگي را برخي از پژوهشگران نظير بيكر[4] و استين[5] را  مثبت يافته‎اند و برخي ديگر نظير عمري[6]، زياني[7] و لوكيل[8] منفي اعلام نموده‎اند. البته با اين حال مطالعه‌ها در اين زمينه متوقف نشده است. زیرا نتايج اين پژوهش‎ها بيانگر آن است كه عامل نقدشوندگي بر بازده دارايي مؤثر است و همواره مورد توجه سرمايه‎گذاران بوده است.

با اين حال ابهاماتي در اين زمينه وجود دارد (مارتينز[9]، نيتو[10] و تاپيا[11] 2005، 14) بنابراين؛ اين پژوهش به بررسي رابطه ميان شاخص‎های نقدشوندگي و بازده سهام را در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. نقدشوندگی به چگونگی سهولت خرید و فروش سهام و سایر اوراق بهادار قابل معامله در بورس اوراق بهادار، بدون نیاز به تغییر قیمت دارایی‎های مالی اشاره داشته است. برای ملموس شدن بحث در اینجا مثالی نموده است. با فرض اینکه یک سرمایه‎گذار بازار مالی، سهمی را در بازار به قیمت 100ریال خریداری نماید در صورتی که بلافاصله آن را بتواند به همان قیمت 100ریال به فروش برساند، بازار آن از نقدشوندگی بالایی برخوردار است، برعکس اگر هرگز نتواند آن را به فروش برساند، بازار آن کاملاً با عدم نقدشوندگی مواجه است این دو حالت به ندرت اتفاق افتاده است. به طور معمول بازار در بین این دو حالت قرار دارد. در شمار زیادی از بازارهای اوراق بهادار جهان، بیشتر سهام شرکت در اختیار دولت و شرکت‌های تابعه، صاحبان عمده سهام مانند اعضای هئیت مدیره است. بنابراین درصد پایینی از سهام در دسترس سرمایه‎گذاران بازار جهت معامله قرار دارد در بررسی وضعیت نقدشوندگی بازارهای بورس طبیعی است که، اولین قدم بررسی نحوه عرضه سهام در این بازارها است. در این راستا، سازمان بورس اوراق بهادار در بند ششم آیین‎نامه‎ی شرایط و ضوابط پذیرش سهام در بورس اوراق بهادار قید کرده است که در زمان پذیرش نباید بیشتر از80 درصد از سهام شرکت در اختیار کمتر از 10درصد سهامدار باشد. این نسبت باید در پایان دومین سال پس از پذیرش به 75 درصد کاهش یابد. به علاوه، ظرف مدت 6ماه از تاریخ درج و تا زمانی که نام شرکت در تابلو دوم بورس اوراق بهادار درج می‎باشد، می‎بایستی حداقل 500 سهامدار داشته باشد (خدارحمی 1384، 18).

نقدشوندگي يكي از دغدغه‎هاي كساني است كه، اقدام به معامله سهام مي‎كنند يا زيرساختهاي معاملاتي را مديريت مي‎نمايند. يكي از مهمترين شاخص‎ها در بررسي وضعيت بازار، شاخص قابليت نقدشوندگي اوراق بهادار موجود در آن است. بالا بودن ميزان نقدشوندگي در يك بورس اوراق بهادار نشان‎دهنده موفقيت آن بازار در شفاف‎سازي اطلاعات و نزديكي قيمت اوراق بهادار به ارزش ذاتي آنها است. صندوق‌هاي سرمايه‎گذاري مشترك كه از آغاز به كار آنها در بازار سرمايه كشور، بيش از 2 سال نگذاشته است، داراي ويژگي‌هاي منحصر به فردي هستند كه پس از تصويب قانون مالياتي مربوطه، تبعاً بخش عمده‌اي از بازار اوراق بهادار را به خود نسبت خواهند داد، اين صندوق‎ها ابزاري بسيار ساده و امن براي سرمايه‎گذاري فردي است. از مهمترين ويژگي‌هاي آنها اين است كه، دارندگان واحد سرمايه‎گذاري اين صندوق‌ها در پايان هر روز مي‎توانند به مدير صندوق مراجعه و واحد سرمايه‎گذاري را ابطال و وجه نقد خود را دريافت كنند. اين ويژگي باعث شده است صندوق‌هاي سرمايه‎گذاري در تشكيل سبد سرمايه‎گذاري خود به نقدشوندگي سهام در كنار ريسك و بازده آن توجه خاصي داشته‎اند. بنابراين صندوق‌هاي سرمايه‎گذاري به دنبال شاخصي براي پيش‎بيني نقدشوندگي سهام به اين منظور بوده‎اند. بانك‌ها معمولاً به كارگزاران خط اعتباري داده و كارگزاران به پشتوانه آن، به مشتريان خود اعتبار خريد سهام مي‎دهند. بانكها سهام خريداري شده را به وثيقه نگهداري مي‎كنند و مشتري براساس نوسانات قيمت سهام وثيقه، بايد حساب خود را به روز كند. در صورت عدم به روز رساني حساب وثيقه سرمايه‎گذار نزد بانك، بانك سهام وثيقه را به فروش مي‎رساند. به اين منظور بانك‌ها معمولاً ليستي از سهام را اعلام مي‎كنند كه حاضرند براي خريد آن اعتبار دهند. بنابراين بانك‌ها به دنبال شاخصي براي پيش‎بيني نقدشوندگي سهام به اين منظور هستند .سهام داراي قابليت نقدشوندگي بالا، طبيعتاً ريسك نگهداري كمتري دارد، زيرا سرعت تبديل به نقد آن بالا است. بنابراين سرمايه‎گذاران به دليل داشتن ماهيت ريسك‌گريزي سعي در انتخاب سهامي دارند كه قابليت نقدشوندگي بالايي داشته باشد تا در مواقع لزوم، فروش سهم را با سرعت بالا و در زمان كم و با كمترين تغيير قيمت انجام دهند. نقدشوندگي سهام در بورس اوراق بهادار تهران كه به دليل فقدان ساز و كارهاي فراهم آورنده نقدشوندگي، در رديف بورس‌هاي اوراق بهادار غير نقد جهان قرار گرفته است، يكي از دغدغه‌هاي اصلي سرمايه‌گذاران است. در نهایت هدف این تحقیـق بررسی این موضوع بوده است که، آیا بین شاخص‎های اندازه گیری نقدشوندگی و بازده سهام شرکت‌ها رابطه معناداری وجود دارد یا خیر ؟

[1]) Liquidity

 

1) Expected rate of return

[3]) Risk